Czop śluzowy, nazywany też czopem porodowym, to gęsty, galaretowaty śluz zamykający kanał szyjki macicy, który w ostatnich tygodniach ciąży odchodzi, gdy szyjka mięknie. Niektóre kobiety znajdują go na papierze toaletowym jako jeden lepki kawałek. Inne tracą go stopniowo i w ogóle nie zauważają. Czop z pasemkami krwi to podbarwione plamienie, a NHS zaznacza, że czasem nic nie widać.
W tym poradniku wyjaśniamy, do czego służy czop, jak wygląda w zależności od koloru, jak odróżnić go od zwykłych upławów i od wód płodowych, co mówi, a czego nie mówi o początku porodu, i kiedy oznacza telefon jeszcze tego samego dnia.
Krótka odpowiedź. Czop śluzowy to gęsty, ciągnący się, galaretowaty śluz, przezroczysty, białawy, różowy lub brązowawy, często z kilkoma pasemkami krwi. Po 37. tygodniu jego odejście jest normalne i oznacza, że szyjka macicy się przygotowuje, ale poród może zacząć się za kilka godzin albo dopiero po dniach lub tygodniach. Przed 37. tygodniem skontaktuj się z lekarzem tego samego dnia, a przy jasnoczerwonej krwi od razu.
Czym jest czop śluzowy
Na początku ciąży progesteron zagęszcza śluz w kanale szyjki macicy, aż powstaje z niego czop. Znajduje się między pochwą, w której żyją bakterie, a macicą, w której rośnie dziecko. Badania laboratoryjne czopów pobranych od kobiet w ciąży pokazują, że czop robi więcej niż tylko zatyka wejście: zawiera białka przeciwdrobnoustrojowe i komórki odpornościowe. Badanie Hansen i współpracowników z 2014 roku wykazało, że czop spowalnia wędrówkę bakterii z pochwy w górę, ale nie zatrzymuje jej całkowicie. To jedna z warstw ochrony obok błon płodowych wokół dziecka.
Pod koniec ciąży szyjka macicy mięknie, skraca się i zaczyna rozwierać, a czop się obluzowuje. Może go też poluzować seks i badanie wewnętrzne. Szyjka nadal wytwarza śluz, więc czop może się częściowo odbudować po tym, jak część odeszła.
Jak wygląda czop śluzowy, według koloru
Cleveland Clinic opisuje go jako ciągnący się, lepki i galaretowaty, o długości około 2,5–5 cm i objętości jednej lub dwóch łyżek, prawie bez zapachu. Może odejść w jednym kawałku albo w kilku mniejszych. Jeśli nie masz pewności, zapamiętaj kolor, ilość i konsystencję: położna lub lekarz zapytają o wszystkie trzy.
| Co widzisz | Co to zwykle oznacza | Co robić |
|---|---|---|
| Przezroczysta lub biaława galaretka | Czop bez krwi | Po 37. tygodniu: nic pilnego, wspomnij o tym. Przed 37. tygodniem: zadzwoń dziś |
| Różowy lub z czerwonymi pasemkami | Śluz z odrobiną krwi z mięknącej szyjki macicy | Po 37. tygodniu: normalne, obserwuj skurcze. Przed 37. tygodniem: zadzwoń dziś |
| Brązowy lub z brązowymi pasemkami | Starsza krew, często po badaniu, odklejeniu błon lub seksie | W terminie zwykle w porządku; wspomnij przy następnym kontakcie |
| Jasnoczerwona krew, więcej niż pasemka, albo skrzepy | Krwawienie, którego czop nie wyjaśnia | Zadzwoń na oddział porodowy teraz |
| Zielony, żółty, szary lub o silnym zapachu | To nie czop: możliwa infekcja, a jeśli wodnisty, zabarwione wody płodowe | Zadzwoń dziś; jeśli wodnisty, od razu |
Według Cleveland Clinic śluzu z krwią zwykle nie jest więcej niż łyżka lub dwie. NHS mówi wprost: jeśli tracisz więcej krwi niż kilka pasemek, może to oznaczać, że coś jest nie tak, i trzeba zadzwonić od razu.
Czop śluzowy, upławy czy wody płodowe?
Pod koniec ciąży wszystkie trzy mogą zmoczyć bieliznę, a oznaczają co innego. Upławów w ciąży przybywa stopniowo przez wiele miesięcy, czop odchodzi jako grudka galaretki, a wody płodowe wyciekają dalej.
| Zwykłe upławy | Czop śluzowy | Wody płodowe | |
|---|---|---|---|
| Konsystencja | Rzadkie, mleczne, kremowe | Gęsta, ciągnąca się galaretka, która trzyma kształt | Wodniste, spływają |
| Kolor | Białe lub przezroczyste | Przezroczysty, białawy, różowy lub z brązowymi pasemkami | Przezroczyste lub bladosłomkowe |
| Ilość | Trochę każdego dnia | Łyżka lub dwie, naraz albo przez kilka dni | Chlust albo sączenie, które nie ustaje |
| Test z podpaską | Wilgotna plama, potem sucho | Grudka na podpasce, potem sucho | Świeża podpaska znów przemaka |
| Co robić | Nic, chyba że jest zapach lub swędzenie | Zobacz tabelę kolorów | Zadzwoń do położnej lub na oddział porodowy |
Jeśli nie wiesz, co to jest. Załóż czystą podpaskę, połóż się na dwadzieścia–trzydzieści minut, a potem wstań. Jeśli płyn znów wycieka, najpewniej odeszły wody; kolory i 24-godzinny zegar, który rusza potem, opisuje nasz poradnik o odejściu wód płodowych. Jeśli podpaska zostaje sucha, był to czop albo zwykłe upławy.
Ile przed porodem odchodzi czop śluzowy?
Czop to kiepski zegar. NHS podaje, że poród może zacząć się szybko albo po kilku dniach. Cleveland Clinic, że u jednych kobiet skurcze zaczynają się po godzinach lub dniach, a u innych dopiero po kilku tygodniach. MedlinePlus zauważa, że do aktywnej fazy porodu mogą zostać jeszcze dni, nawet gdy widzisz śluz z krwią lub brązowawy. Żadne z tych źródeł nie podaje średniego odstępu, bo rozrzut jest zbyt duży, żeby jedna liczba mogła ci pomóc.
Czop mówi ci, że szyjka macicy zaczęła się zmieniać. Skurcze mówią ci, że zaczął się poród. Kieruj się skurczami i miej pod ręką pełną listę objawów zbliżającego się porodu, od obniżenia brzucha po zasadę 5-1-1.
Po badaniu lub odklejeniu błon płodowych
Od 39. tygodnia możesz dostać propozycję odklejenia błon płodowych: podczas badania wewnętrznego położna lub lekarz przesuwa palec kolistym ruchem wewnątrz szyjki macicy. NHS uznaje skurcze typu miesiączkowego i niewielkie krwawienie po zabiegu za spodziewane, a badanie lub odklejenie błon często poluzowuje część czopu. Różowy lub brązowy śluz przez następną dobę to częsta sprawa i nie oznacza, że zaczyna się poród. O samym zabiegu i o tym, co dalej, piszemy w poradniku o ciąży po terminie.
Przed 37. tygodniem: kontakt tego samego dnia
Odejście czopu przed 37. tygodniem to inna sytuacja. Cleveland Clinic radzi zgłaszać każde wczesne odejście czopu, bo zmiana upławów lub śluz mogą być wczesnym objawem porodu przedwczesnego. Skontaktuj się z lekarzem jeszcze tego samego dnia, a od razu, jeśli do tego dochodzą regularne twardnienia brzucha, ból jak przy miesiączce, nowy ból w dole pleców albo jakikolwiek wyciek płynu. NHS zalicza to wszystko do objawów porodu przedwczesnego.
Co dalej w terminie porodu
Po 37. tygodniu, gdy jest śluz z pasemkami krwi i nic więcej
- Zapisz godzinę, kolor i mniej więcej ilość
- Noś podpaskę, żeby zauważyć zmianę koloru albo płyn
- Sprawdź, czy dziecko rusza się jak zwykle
- Jeśli zaczną się skurcze, mierz je licznikiem skurczów
- Żyj normalnie; kąpiel lub prysznic są w porządku, dopóki wody są całe
- Nie używaj tamponu: ukrywa kolor, który musisz widzieć
NHS radzi dzwonić do położnej lub na oddział porodowy, gdy skurcze przychodzą regularnie co 5 minut lub częściej, a pilnie, jeśli któryś trwa dłużej niż 2 minuty albo masz 6 lub więcej w ciągu 10 minut. Przy pierwszym porodzie wiele szpitali stosuje zasadę 5-1-1: skurcze co 5 minut, trwające około minuty, przez godzinę. Jeśli położna lub lekarz przekazali ci inne wskazówki, trzymaj się ich. Gdy skurcze spełniają te warunki: zadzwoń do położnej.
Dzwoń na oddział porodowy od razu, o każdej porze, jeśli: widzisz jasnoczerwoną krew ponad kilka pasemek albo skrzepy; jesteś przed 37. tygodniem; wycieka płyn, zwłaszcza zielony lub brązowy; dziecko rusza się mniej niż zwykle; masz gorączkę; albo masz silny lub stały ból brzucha.
Zadzwoń pod numer alarmowy 112, jeśli krwawienie jest obfite (podpaska przemaka zaraz po założeniu), jeśli ból jest silny, boli cię bark, masz zawroty głowy albo czujesz, że mdlejesz.
Najważniejsze
Czop śluzowy to galaretowaty śluz w szyjce macicy, który powstaje na początku ciąży i pomaga powstrzymywać bakterie. Pod koniec ciąży odchodzi, w jednym kawałku albo w kilku, przezroczysty lub z różowymi czy brązowymi pasemkami, a czasem w ogóle go nie widać. Po 37. tygodniu to normalny znak, że szyjka się zmienia, ale słabo przewiduje poród: mogą minąć godziny, dni albo tygodnie. O wyjeździe decydują skurcze. Przed 37. tygodniem, przy jasnoczerwonej krwi, wycieku płynu albo słabszych ruchach dziecka dzwoń.
W Baby Novum. Gdy po odejściu czopu zaczynają się skurcze, licznik skurczów w aplikacji zapisuje każdy jednym dotknięciem, liczy średnie i powiadamia, gdy zasada 5-1-1 utrzymuje się przez godzinę. Aplikacja zapisuje; decyzję podejmują położna i lekarz.
Dalej: Objawy zbliżającego się porodu → · Odejście wód płodowych → · Torba do szpitala →
Najczęściej zadawane pytania
Jak wygląda czop śluzowy?
Czop śluzowy to gęsta, galaretowata wydzielina, która może być przezroczysta, różowa albo poprzecinana brązową lub czerwoną krwią. Może odejść na dni, a nawet tygodnie przed rozpoczęciem porodu — jest więc sygnałem, a nie strzałem startowym.
Czy czop śluzowy zawsze jest podbarwiony krwią?
Nie. Czop śluzowy często jest przezroczysty lub białawy i wiele kobiet nie widzi w nim krwi. Różowe, czerwone lub brązowe pasemka pochodzą z drobnych naczyń szyjki macicy, która mięknie i zaczyna się otwierać. Czop bez krwi znaczy to samo co czop z krwią: szyjka macicy się zmienia. Żadna z tych wersji nie oznacza, że poród zacznie się dziś.
Ile przed porodem odchodzi czop śluzowy?
Tego nikt nie powie na podstawie samego czopu. NHS podaje, że poród może zacząć się szybko albo po kilku dniach, a Cleveland Clinic, że u części kobiet mijają jeszcze tygodnie. Traktuj czop jako znak, że szyjka macicy się przygotowuje, trzymaj telefon naładowany i kieruj się skurczami, a nie czopem.
Czy czop śluzowy może odchodzić na raty, przez kilka dni?
Tak, to częste. Według NHS czop odchodzi w jednym kawałku albo w kilku częściach, a niektóre kobiety przez kilka dni tracą po trochu gęsty śluz i nie zauważają jednego konkretnego momentu. Szyjka macicy nadal wytwarza śluz, więc czop może się częściowo odbudować. Utrata części czopu nie zostawia dziecka bez ochrony.
Czy śluz z krwią po badaniu lub odklejeniu błon płodowych jest normalny?
Tak, w pewnych granicach. Badanie wewnętrzne i odklejenie błon płodowych drażnią szyjkę macicy, a NHS uznaje skurcze typu miesiączkowego i niewielkie krwawienie po zabiegu za spodziewane. Śluz z pasemkami krwi lub plamienie przez następną dobę to częsta sprawa. Jasnoczerwona, płynąca krew, przesiąknięta podpaska albo stały ból wymagają natychmiastowego telefonu na oddział porodowy.
Co zrobić, jeśli czop śluzowy odszedł przed 37. tygodniem?
Jeszcze tego samego dnia skontaktuj się z lekarzem albo zgłoś się na izbę przyjęć. Przed 37. tygodniem zmiana upławów, śluz czy krew mogą być wczesnym objawem porodu przedwczesnego, a Cleveland Clinic radzi zgłaszać każde odejście czopu przed 37. tygodniem. Zwykle wszystko jest w porządku, ale jeśli to poród przedwczesny, wczesne leczenie pomaga dziecku.
Czop śluzowy czy upławy: jak je odróżnić?
Upławy w ciąży są rzadkie, mleczne lub kremowe i pojawiają się po trochu każdego dnia przez wiele miesięcy. Czop śluzowy jest gęsty, ciągnący się i galaretowaty, trzyma kształt i odchodzi w ilości łyżki lub dwóch, często z pasemkami krwi. Jeśli wydzielina jest wodnista i ciągle wycieka, to mogą być wody płodowe i trzeba zadzwonić.
Czy po odejściu czopu śluzowego trzeba jechać do szpitala?
W terminie nie, jeśli śluz jest tylko podbarwiony krwią i nic więcej się nie dzieje. Powiedz o tym na najbliższej wizycie albo gdy będziesz dzwonić w sprawie skurczów. Dzwoń od razu, jeśli jesteś przed 37. tygodniem, widzisz jasnoczerwoną krew ponad kilka pasemek, sączy się płyn albo dziecko rusza się mniej.
Źródła
- NHS — Signs that labour has begun
- NHS — Vaginal bleeding in pregnancy
- NHS — Premature labour and birth
- NHS — Inducing labour
- Cleveland Clinic — Mucus Plug
- Cleveland Clinic — Bloody Show
- MedlinePlus — Am I in labor?
- Hansen LK et al. — The cervical mucus plug inhibits, but does not block, the passage of ascending bacteria (Acta Obstet Gynecol Scand, 2014)