KTG (kardiotokografia) zapisuje tętno dziecka jedną głowicą, a napięcie macicy drugą, zwykle przez 20–40 minut. Przed porodem nazywa się je też testem niestresowym. Prawidłowy zapis ma linię podstawną 110–160 uderzeń na minutę (ud./min), zmienność 5–25 ud./min, akceleracje i żadnych powtarzających się deceleracji.
Poniżej znajdziesz, co znaczy każde z tych słów na Twoim wyniku, kiedy test niestresowy jest reaktywny, dlaczego badanie trwa czasem dużo dłużej, niż planowano, i z czego składa się wynik w skali Fischera. Jest tu też czytnik liczb z Twojego wyniku i porównanie, od kiedy różne kraje proponują KTG.
Krótka odpowiedź: według FIGO zapis KTG jest prawidłowy, gdy linia podstawna wynosi 110–160 ud./min, zmienność 5–25 ud./min i nie ma powtarzających się deceleracji. Przed porodem test niestresowy jest reaktywny, gdy tętno co najmniej 2 razy w ciągu 20 minut wzrasta o 15 ud./min na 15 sekund (przed 32. tygodniem o 10 ud./min na 10 sekund). Śpiące dziecko może sprawić, że zdrowy zapis wygląda płasko, dlatego badanie często wydłuża się do 40 minut. W Polsce standard opieki przewiduje KTG niezwłocznie po 40. tygodniu, a wcześniej przy wskazaniach.
Co zapisuje KTG
Leżysz na plecach z uniesionym oparciem albo na boku, a położna lub pielęgniarka zakłada Ci na brzuch dwie płaskie głowice na pasach. Jedna leży tam, gdzie tętno dziecka słychać najlepiej, i odczytuje je za pomocą ultradźwięków Dopplera. Druga to czujnik nacisku (tokodynamometr) przy dnie macicy, który rejestruje jej skurcze. Aparat zapisuje oba sygnały jako linie na papierze lub ekranie: na górze tętno, na dole skurcze. Niemieckie wytyczne zalecają pod koniec ciąży leżeć z przechyleniem na lewy bok, żeby macica nie uciskała dużej żyły za nią i żeby nie zrobiło Ci się słabo.
Najważniejsza jest linia tętna. Dolna linia pokazuje, jak często macica się napina, także przy skurczach Braxtona-Hicksa, których możesz nie czuć. FIGO podkreśla, że ten czujnik wiarygodnie pokazuje częstość skurczów, nie ich siłę.
Jak czytać zapis KTG: cztery cechy
Osoba, która ocenia Twój zapis, patrzy na cztery cechy linii tętna, w tej kolejności. Konsensus FIGO z 2015 roku, na którym opierają się wytyczne niemieckie i wiele innych, klasyfikuje potem cały zapis jako prawidłowy, podejrzany albo patologiczny.
| Cecha | Prawidłowy | Podejrzany | Patologiczny |
|---|---|---|---|
| Linia podstawna | 110–160 ud./min | Brakuje co najmniej jednej cechy prawidłowej, ale nie ma żadnej patologicznej | Poniżej 100 ud./min |
| Zmienność | 5–25 ud./min | Poniżej 5 ud./min dłużej niż 50 min, powyżej 25 ud./min dłużej niż 30 min albo zapis sinusoidalny dłużej niż 30 min | |
| Deceleracje | Brak powtarzających się deceleracji | Powtarzające się deceleracje późne lub przedłużone dłużej niż 30 min (20 min przy zmniejszonej zmienności) albo jedna deceleracja przedłużona ponad 5 min | |
| Co sugeruje | Brak niedotlenienia | Niskie prawdopodobieństwo niedotlenienia | Wysokie prawdopodobieństwo niedotlenienia |
Źródło: konsensus FIGO dotyczący monitorowania płodu w czasie porodu, kardiotokografia (Ayres-de-Campos i wsp., 2015), tabela 1. Deceleracje uznaje się za powtarzające się, gdy towarzyszą ponad 50% skurczów. Akceleracje nie wchodzą do klasyfikacji.
Linia podstawna
Linia podstawna to średnie tętno z mniej więcej dziesięciu minut, bez wzrostów i spadków. Norma to 110–160 ud./min. Wcześniej w ciąży dzieci są zwykle bliżej górnej granicy, a po terminie bliżej dolnej, dlatego 100–109 ud./min po 40. tygodniu może być prawidłowe. Linię podstawną powyżej 160 ud./min utrzymującą się dłużej niż 10 minut FIGO nazywa tachykardią, a jako najczęstszą przyczynę podaje gorączkę matki. Jak tętno zmienia się w ciąży, pokazuje strona tętno płodu.
Zmienność
Zmienność (amplituda oscylacji) to drobne, stałe wahania linii wokół linii podstawnej, mierzone jako różnica między najwyższym a najniższym punktem w każdej minucie. Zdrowy układ nerwowy ciągle dostosowuje tętno, więc prawidłowe wahania 5–25 ud./min należą do najbardziej uspokajających cech zapisu. W głębokim śnie zmienność trzyma się dolnej granicy normy, a niektóre leki, na przykład przeciwbólowe opioidy, też ją spłaszczają.
Akceleracje
Akceleracje to krótkie wzrosty o ponad 15 ud./min trwające ponad 15 sekund, zwykle gdy dziecko się rusza. Przed 32. tygodniem są mniejsze i liczy się wzrost o 10 ud./min przez 10 sekund. NICE pisze, że akceleracje na ogół świadczą o tym, że dziecko jest zdrowe, a ich brak w zapisie poza tym prawidłowym nie oznacza niedotlenienia. Dlatego FIGO pomija je w klasyfikacji, choć to one decydują o wyniku testu niestresowego.
Deceleracje
Deceleracje to spadki o ponad 15 ud./min poniżej linii podstawnej, trwające ponad 15 sekund. Ich kształt i moment liczą się bardziej niż głębokość:
- Wczesne deceleracje są płytkie, odzwierciedlają każdy skurcz i wynikają z ucisku na główkę dziecka w porodzie. Są łagodne.
- Zmienne deceleracje szybko spadają i szybko wracają, w kształcie litery V, i w porodzie zdarzają się najczęściej. Zwykle wynikają z krótkiego ucisku pępowiny. NICE zaleca dokładniejszą ocenę, gdy trwają dłużej niż 60 sekund, wolno wracają albo towarzyszą im inne zmiany.
- Późne deceleracje zaczynają się po szczycie skurczu i ustępują dopiero po jego końcu, w kształcie litery U. Wskazują, że dziecko reaguje na niedobór tlenu, i zawsze musi je ocenić lekarz.
- Przedłużone deceleracje trwają dłużej niż 3 minuty. Jeśli taka deceleracja trwa ponad 5 minut, FIGO uznaje ją za patologiczną i reaguje się od razu.
Jak ten sam zapis ocenia NICE
W Wielkiej Brytanii wytyczne NICE NG229 oznaczają każdą cechę na biało, bursztynowo albo czerwono. Linia podstawna 110–160 ud./min jest biała, 100–109 ud./min albo wzrost o 20 ud./min od początku porodu bursztynowa, poniżej 100 lub powyżej 160 ud./min czerwona. Zmienność poniżej 5 ud./min przez 30–50 minut jest bursztynowa, dłużej czerwona, a jedna deceleracja trwająca 3 minuty lub dłużej jest czerwona. Zapis jest prawidłowy, gdy wszystko jest białe, podejrzany przy jednej cesze bursztynowej i patologiczny przy jednej czerwonej albo dwóch bursztynowych.
Reaktywny i niereaktywny test niestresowy
Przed porodem pytanie jest prostsze: czy tętno przyspiesza, gdy dziecko się rusza? Amerykańskie towarzystwo ACOG nazywa test reaktywnym, gdy w ciągu 20 minut pojawiają się co najmniej 2 akceleracje, i uznaje taki wynik za uspokajający na dziś. Test niereaktywny ma za mało akceleracji nawet po 40 minutach.
Wynik niereaktywny najczęściej oznacza, że dziecko spało. FIGO podaje, że po 32.–34. tygodniu głęboki sen płodu może trwać do 50 minut, z bardzo rzadkimi akceleracjami i zmiennością przy dolnej granicy normy. Wtedy zapis się wydłuża albo przykłada do brzucha małe urządzenie dźwiękowe, żeby obudzić dziecko. Przegląd Cochrane 12 badań z udziałem 6822 kobiet wykazał, że taki bodziec dźwiękowy i wibracyjny zmniejsza liczbę wyników niereaktywnych i skraca badanie. Jeśli zapis nadal jest niereaktywny, ACOG wśród kolejnych badań wymienia profil biofizyczny: USG, które do tętna dodaje ruchy oddechowe, ruchy i napięcie mięśni dziecka oraz ilość płynu owodniowego.
Czytnik wyniku KTG
Wpisz to, co jest na Twoim wyniku. Czytnik porównuje każdą liczbę z opublikowaną definicją właśnie tej cechy i pokazuje, co mówią o niej wytyczne. Nie ocenia całego zapisu: robi to lekarz lub położna, patrząc na samą krzywą, której żaden zestaw liczb nie zastąpi.
Co wytyczne mówią o każdej liczbie
Niezależnie od liczb: jeśli dziecko rusza się mniej niż zwykle, od razu zadzwoń na oddział położniczy lub zgłoś się na izbę przyjęć, nawet jeśli ostatnie KTG było prawidłowe.
Skala Fischera
Wyniki KTG w Polsce, Niemczech, Ukrainie i Rosji mogą zawierać ocenę w punktach do 10. Pochodzi ona od Fischera i współpracowników, którzy w 1976 roku zaproponowali ocenianie zapisu przed porodem tak, jak skala Apgar ocenia noworodka: pięć cech, każda za 0, 1 albo 2 punkty. Suma 8–10 pkt jest uspokajająca, 5–7 pkt wątpliwa i wymaga powtórzenia lub dłuższego zapisu, a 4 pkt lub mniej to sygnał ostrzegawczy, który musi ocenić lekarz.
Pięć cech to częstość podstawowa, amplituda oscylacji, częstość oscylacji (ile razy zapis przecina linię podstawową), akceleracje i deceleracje. Granice, za które dana cecha dostaje 0, 1 albo 2 punkty, nie są takie same we wszystkich podręcznikach: źródła niemieckie i rosyjskojęzyczne podają różne wartości, a żadnej z nich nie udało nam się porównać z oryginalną tabelą Fischera z 1976 roku. Dlatego ta strona nie podaje tabeli punktów za poszczególne cechy. Jeśli Twój wynik zawiera punkty za każdą cechę, osoba, która oceniała zapis, powie Ci, według której wersji liczyła. Wszystkie wersje zgadzają się, że 8–10 punktów to wynik uspokajający.
Niemieckie wytyczne odeszły już od tej skali: wytyczne S3 z 2023 roku nakazują oceniać KTG według klasyfikacji FIGO, którą niemieckie wytyczne S1 nazywają jedyną skalą o szerokim konsensusie. Jeśli na wyniku jest i skala Fischera, i kategoria FIGO, lekarz będzie kierować się kategorią FIGO.
Komputerowe KTG i kryteria Dawesa-Redmana
Wiele szpitali, zwłaszcza w Wielkiej Brytanii, zleca ocenę zapisu przed porodem programowi stosującemu kryteria Dawesa-Redmana. Program sprawdza zapis według dziesięciu kryteriów. Gdy wszystkie są spełnione, drukuje „kryteria spełnione” i zapis można zakończyć, często wyraźnie wcześniej, niż planowano. Jeśli po 60 minutach kryteria nadal nie są spełnione, drukuje „kryteria niespełnione” i radzi poprosić o ocenę specjalistę. „Niespełnione” oznacza, że zapis musi obejrzeć człowiek, a nie że dziecku coś dolega. Takie wyniki często podają też zmienność krótkoterminową (STV) w milisekundach, którą program wylicza z odstępów między uderzeniami.
Jak wygląda badanie KTG i ile trwa
Test niestresowy trwa co najmniej 20 minut, a niemieckie wytyczne podają 30 minut jako zwykłe minimum. Zarezerwuj sobie nawet godzinę: jeśli dziecko śpi, zapis trwa, aż się obudzi. Nic się nie podaje i nie wywołuje skurczów, stąd nazwa test niestresowy. Skorzystaj wcześniej z toalety, zjedz jak zwykle i weź coś do zajęcia się.
Słodki napój przed KTG to popularna rada, ale przegląd Cochrane 2 badań z udziałem 708 kobiet wykazał, że glukoza nie zmniejsza liczby wyników niereaktywnych. W porodzie NICE zaleca ciągłe KTG kobietom z czynnikami ryzyka, takimi jak wcześniejsze cesarskie cięcie, nadciśnienie wymagające leków, cukrzyca typu 1 lub 2, cukrzyca ciążowa leczona lekami, krwawienie albo objawy zakażenia. W pozostałych przypadkach położna osłuchuje tętno co pewien czas. Gdy zaczną się regularne skurcze, mierz je naszym licznikiem skurczów i zadzwoń do położnej.
Od kiedy robi się KTG w ciąży?
To zależy od kraju, bo wytyczne nie są zgodne co do tego, czy zdrowa ciąża w ogóle go potrzebuje:
- Polska: standard organizacyjny opieki okołoporodowej przewiduje KTG niezwłocznie po 40. tygodniu ciąży, a przy prawidłowym wyniku kolejne badanie z KTG po 7 dniach. Wcześniej KTG wykonuje się, gdy jest wskazanie medyczne.
- WHO: rutynowe KTG w ciąży nie jest zalecane w celu poprawy wyników dla matki i dziecka.
- Niemcy: wytyczne opieki nad ciążą dopuszczają KTG tylko przy wskazaniu: od 26.–27. tygodnia przy zagrażającym porodzie przedwczesnym albo od 28. tygodnia przy zmianach tętna lub podejrzeniu przedwczesnych skurczów, a powtórnie między innymi przy ciąży bliźniaczej lub po terminie.
- Wielka Brytania: brak rutynowego KTG przed porodem. NICE zaleca, by po 24. tygodniu zgłaszać się o każdej porze, jeśli niepokoją Cię ruchy dziecka; według NHS na miejscu sprawdzi się ruchy i tętno dziecka.
- USA: ACOG podaje, że badania u kobiet ze wskazaniami, takimi jak cukrzyca, nadciśnienie, mniej ruchów dziecka czy ciąża po 42. tygodniu, zaczyna się zwykle w 32.–34. tygodniu.
- Rosja: wytyczne kliniczne przewidują KTG co 2 tygodnie od 32. tygodnia.
- Ukraina: krajowe wytyczne idą za WHO i nie zalecają rutynowego KTG.
Bez względu na kraj KTG robi się, gdy jest powód: mniej ruchów dziecka, krwawienie, nadciśnienie, dziecko mniejsze niż wiek ciąży albo ciąża po terminie. Nasz przewodnik po badaniach prenatalnych pokazuje, gdzie KTG mieści się wśród innych badań.
Dlaczego rutynowe KTG w zdrowej ciąży nie jest zalecane
Przegląd Cochrane 6 badań z udziałem 2105 kobiet, wszystkich z ciążą podwyższonego ryzyka, nie znalazł jasnych dowodów, że KTG przed porodem poprawia wyniki dla dzieci. Powołując się na brak korzyści nawet przy podwyższonym ryzyku, WHO nie zaleca rutynowego KTG w zdrowej ciąży. Niepotrzebne KTG ma też swoją cenę: FIGO zauważa, że rutynowe KTG przy przyjęciu na salę porodową u kobiet niskiego ryzyka wiązało się z większą liczbą cięć cesarskich bez lepszych wyników. Niemieckie wytyczne z 2023 roku mówią wprost: bez KTG przed porodem w ciąży niskiego ryzyka.
Nic z tego nie dotyczy sytuacji, w której coś się zmieniło. Gdy dziecko rusza się mniej, po upadku lub krwawieniu albo gdy rośnie ciśnienie, KTG jest dokładnie tym badaniem, którego potrzebujesz.
KTG w domu i telemonitoring
Niektóre szpitale wypożyczają bezprzewodowe aparaty KTG kobietom z ciążą wysokiego ryzyka: zapis robi się w domu i wysyła do szpitala do oceny. Przegląd z 2026 roku obejmujący 39 badań i 7240 uczestniczek wykazał, że monitorowanie w domu nie wypada gorzej niż w szpitalu, choć pewność dowodów była niska. To opieka pod nadzorem szpitala. Nie ma nic wspólnego z domowym dopplerem kupionym w internecie, którego NHS odradza, bo usłyszane bicie serca nie dowodzi, że dziecku nic nie jest.
Kiedy zgłosić się na oddział położniczy jeszcze tego samego dnia
Od razu, także w nocy, zadzwoń na oddział położniczy lub zgłoś się na izbę przyjęć, jeśli: dziecko rusza się mniej niż zwykle albo zmienił się rytm jego ruchów; masz krwawienie z dróg rodnych; z pochwy sączy się płyn; przed 37. tygodniem masz regularne, bolesne skurcze; albo masz silny lub stały ból brzucha. Nie czekaj na umówione KTG i nie rozstrzygaj tego domowym dopplerem. Przy obfitym krwawieniu albo omdleniu dzwoń pod 112.
Prawidłowe KTG opisuje dziecko w dniu badania, nie w kolejnych dniach, dlatego zmiana ruchów zawsze wymaga nowej kontroli. Nasz artykuł o ruchach dziecka wyjaśnia, na co zwracać uwagę. W sprawie samego wyniku skontaktuj się z lekarzem.
Najczęściej zadawane pytania
Ile trwa KTG w ciąży?
Co najmniej 20 minut, a niemieckie wytyczne podają 30 minut jako zwykłe minimum. Jeśli dziecko śpi i akceleracji jest za mało, zapis wydłuża się do 40 minut i dłużej: według FIGO głęboki sen płodu może trwać do 50 minut. Komputerowe KTG kończy się, gdy tylko spełnione są kryteria, najpóźniej po 60 minutach.
Od kiedy robi się KTG w ciąży i czy jest obowiązkowe?
Polski standard opieki okołoporodowej przewiduje KTG niezwłocznie po 40. tygodniu ciąży, a przy prawidłowym wyniku kolejne badanie po 7 dniach. Wcześniej KTG robi się wtedy, gdy jest wskazanie, na przykład mniej ruchów dziecka, krwawienie, nadciśnienie albo skurcze przed terminem. WHO nie zaleca rutynowego KTG w zdrowej ciąży.
Co pokazuje KTG i czy bada skurcze?
Jedna głowica zapisuje tętno dziecka, druga napięcie macicy, więc na wydruku widać też skurcze, których możesz nie czuć, w tym skurcze Braxtona-Hicksa. FIGO zaznacza, że ten czujnik wiarygodnie pokazuje, jak często pojawiają się skurcze, ale nie ich siłę. Samo badanie ocenia zachowanie tętna dziecka i nie wywołuje skurczów.
Co oznacza reaktywny zapis KTG?
Że tętno dziecka co najmniej 2 razy w ciągu 20 minut wzrosło o 15 ud./min ponad linię podstawną na 15 sekund (przed 32. tygodniem o 10 ud./min przez 10 sekund). ACOG nazywa taki wynik uspokajającym: na dziś nie wskazuje na problem. Opisuje dzień badania, więc jeśli później ruchy dziecka się zmienią, skontaktuj się z lekarzem.
Co oznacza niereaktywny zapis KTG?
Że w ciągu 40 minut było za mało akceleracji. Najczęściej dziecko po prostu spało; podobnie działają niektóre leki. Zwykle wydłuża się zapis, budzi dziecko bodźcem dźwiękowym albo robi inne badanie, na przykład profil biofizyczny. ACOG zaznacza, że może to też oznaczać niedotlenienie dziecka, dlatego taki wynik zawsze się sprawdza.
Co oznacza podejrzany zapis KTG?
Według FIGO podejrzanemu zapisowi brakuje co najmniej jednej cechy prawidłowej, na przykład linia podstawna wynosi 100–109 ud./min, ale nie ma żadnej cechy patologicznej. FIGO opisuje to jako niskie prawdopodobieństwo niedotlenienia dziecka. Poprawia się to, co da się poprawić, na przykład ułożenie albo gorączkę, i dalej obserwuje lub dodaje inne badanie. To powód do bliższej obserwacji, nie sytuacja nagła.
Czy przed KTG w ciąży można jeść?
Tak, jedz normalnie, ale nie licz na to, że słodki napój zmieni wynik. Przegląd Cochrane 2 badań z udziałem 708 kobiet wykazał, że glukoza przed badaniem nie zmniejsza liczby niereaktywnych wyników. Pomaga bodziec dźwiękowy lub wibracyjny: w 12 badaniach zmniejszył liczbę niereaktywnych testów i skrócił badanie.
KTG w ciąży w skrócie
KTG zapisuje tętno dziecka nad linią skurczów macicy. Czyta się je według czterech cech: linia podstawna 110–160 ud./min, zmienność 5–25 ud./min, akceleracje i deceleracje, w których liczą się kształt i moment. Test niestresowy jest reaktywny przy 2 akceleracjach w ciągu 20 minut; najczęstszym powodem wyniku niereaktywnego jest sen dziecka. Wynik 8–10 pkt w skali Fischera jest uspokajający. W Polsce standard przewiduje KTG po 40. tygodniu, ale mniej ruchów dziecka zawsze wymaga kontroli tego samego dnia.
W Baby Novum: dziennik wyników badań przechowuje każdy wynik z datą i zdjęciem wydruku, więc KTG z tej wizyty leży obok poprzedniego, a licznik kopnięć pomaga poznać zwykły rytm ruchów Twojego dziecka. Jeden wpis w dzienniku jest bezpłatny; Premium przechowuje wszystkie.
Czytaj dalej
Źródła
- Ayres-de-Campos i wsp., konsensus FIGO dotyczący monitorowania płodu w czasie porodu: kardiotokografia (2015)
- NICE NG229 — Monitorowanie płodu w czasie porodu: zalecenia
- ACOG — Specjalne badania oceniające dobrostan płodu
- Fischer, Stude i Brandt, Zeitschrift für Geburtshilfe und Perinatologie, 1976 — Propozycja oceny przedporodowego kardiotokogramu
- Ultrasound in Obstetrics & Gynecology, 2025 — Ocena komputerowego przedporodowego monitorowania tętna płodu: algorytm Dawesa-Redmana w terminie porodu
- Grivell i wsp., przegląd Cochrane, 2015 — Przedporodowa kardiotokografia w ocenie płodu
- Tan i Sabapathy, przegląd Cochrane, 2012 — Podawanie glukozy matce przed badaniami dobrostanu płodu
- Tan i wsp., przegląd Cochrane, 2013 — Stymulacja wibroakustyczna płodu podczas badań jego dobrostanu
- PLOS Digital Health, 2026 — Zdalna domowa kardiotokografia: przegląd systematyczny i metaanaliza
- WHO — Zalecenia dotyczące opieki przedporodowej dla pozytywnego doświadczenia ciąży (2016), zalecenie B.2.3
- NICE NG201 — Opieka przedporodowa: zalecenia
- DGGG, DEGUM, OEGGG i SGGG, wytyczne S3 015/089 — Nadzór nad płodem w ciąży (2023)
- DGGG, wytyczne S1 015/036 — Stosowanie KTG w ciąży i porodzie
- G-BA — Mutterschafts-Richtlinie, załącznik II: wskazania do kardiotokografii
- Ministerstwo Zdrowia Rosji — Wytyczne kliniczne „Ciąża prawidłowa” (2023)
- Ministerstwo Zdrowia Ukrainy — Wytyczne kliniczne „Ciąża prawidłowa” (2022)
- Standard organizacyjny opieki okołoporodowej, Dziennik Ustaw 2026, poz. 1140
- NHS — Ruchy Twojego dziecka
Baby Novum to narzędzie informacyjne i do zapisywania danych, a nie wyrób medyczny, i nie stawia diagnoz ani nie prowadzi leczenia. We wszystkich kwestiach dotyczących Twojej ciąży rozmawiaj z lekarzem lub położną.