Biometria płodu: normy tydzień po tygodniu

Tabela biometrii płodu przekłada cztery liczby z wyniku USG (BPD, HC, AC i FL) na miejsce Twojego dziecka wśród dzieci w dokładnie tym samym wieku ciążowym. Poniżej znajdziesz medianę i zwykły zakres każdego pomiaru dla wszystkich tygodni od 14. do 40. według międzynarodowych standardów INTERGROWTH-21st, a pod tabelą wszystkie opublikowane centyle każdego pomiaru osobno.

Dalej znajdziesz kalkulator dla Twoich wyników, krótkie wyjaśnienie, co mierzy każdy wymiar, co oznacza, a czego nie oznacza niski albo wysoki centyl, oraz powody, dla których centyl w Twoim wyniku może się różnić od podanego na tej stronie.

Jakie są normy biometrii płodu w kolejnych tygodniach?

Norma w biometrii płodu to zakres dla każdego tygodnia, a nie jedna liczba. Standardy INTERGROWTH-21st, zbudowane na powtarzanych badaniach USG 4321 zdrowych ciąż niskiego ryzyka w ośmiu krajach, podają medianę i centyle czterech rutynowych pomiarów od 14. do 40. tygodnia. W 20. tygodniu mediana obwodu głowy wynosi 172,5 mm, a zakres od 10. do 90. centyla to 163,0–182,0 mm; mediana BPD to 48,4 mm, obwodu brzucha 147,7 mm, a kości udowej 31,3 mm. W 32. tygodniu mediany sięgają 83,8 mm dla BPD, 294,4 mm dla HC, 273,9 mm dla AC i 59,4 mm dla FL. Dziecko, którego pomiary mieszczą się między 10. a 90. centylem, określa się jako odpowiednie do wieku ciążowego. Pomiar poza tym zakresem to powód, by spojrzeć na pozostałe wymiary, wcześniejsze badania i przepływy; sam w sobie nie jest diagnozą.

Biometria płodu tydzień po tygodniu: mediana (10.–90. centyl), mm

Źródło: międzynarodowe standardy wzrastania płodu INTERGROWTH-21st (Papageorghiou i wsp., The Lancet 2014;384:869–79), oficjalne tabele centyli © University of Oxford. Każdy wiersz to pełny tydzień: 20+0 oznacza 20 tygodni i 0 dni.

Wszystkie centyle, pomiar po pomiarze

Wyniki USG i definicje zaburzeń wzrastania korzystają też z 3., 5., 95. i 97. centyla. Każda tabela poniżej zawiera wszystkie siedem opublikowanych centyli jednego pomiaru; mediana jest pogrubiona.

Jak sprawdzić biometrię z Twojego USG?

1. Weź wiek ciążowy z dnia badania w tygodniach i dniach, według terminu ustalonego we wczesnym USG. Nie kieruj się „wiekiem według biometrii” przy każdym pomiarze: wylicza się go z samego pomiaru, więc nie nadaje się do jego oceny.
2. Przepisz każdy pomiar w milimetrach. Niektóre wyniki podają centymetry: 17,3 cm to 173 mm.
3. Wpisz poniżej dowolny z czterech pomiarów. Kalkulator wyliczy centyle na ten konkretny dzień i pokaże, w którym przedziale mieści się każdy pomiar.

Na przykład obwód głowy 175,0 mm przy 20+0 mieści się między 50. a 90. centylem (mediana 172,5 mm). Trzy dni później, przy 20+3, mediana wynosi już 177,6 mm, a te same 175,0 mm mieszczą się między 10. a 50. centylem. Głowa się nie zmniejszyła, to tabela przesunęła się dalej, i dlatego kalkulator pyta nie tylko o tygodnie, ale i o dni.

Co mierzą BPD, HC, AC i FL?

Wszystkie cztery mierzy się przy każdym USG od 14. tygodnia i od tego tygodnia zaczyna się tabela; wcześniej miarą jest długość ciemieniowo-siedzeniowa (CRL).

• BPD, wymiar dwuciemieniowy. Szerokość głowy od jednej strony czaszki do drugiej, mierzona w tym samym przekroju co obwód głowy.
• HC, obwód głowy. Obwód czaszki. Mniej zależy od kształtu głowy niż BPD i to według niego szacuje się wiek ciążowy, gdy nie było wczesnego USG.
• AC, obwód brzucha. Obwód brzucha na wysokości żołądka i wątroby. Odzwierciedla głównie wielkość wątroby i razem z szacowaną masą płodu to on decyduje, czy dziecko jest małe, czy duże jak na swój wiek ciążowy.
• FL, długość kości udowej. Kość udowa mierzona od końca do końca.

Niektóre wyniki podają też OFD, czyli długość głowy od czoła do potylicy, oraz HL, czyli długość kości ramiennej. Wszystkie skróty z wyniku, łącznie z szacowaną masą płodu i płynem owodniowym, wyjaśniamy w artykule o wynikach USG.

Co oznacza niski lub wysoki centyl?

Centyl to położenie wśród zdrowych dzieci w tym samym wieku ciążowym. 10. centyl oznacza, że dziewięcioro dzieci na dziesięcioro w tym wieku mierzy więcej, więc z definicji jedno zdrowe dziecko na dziesięcioro jest poniżej niego. Między 10. a 90. centylem dziecko określa się jako odpowiednie do wieku ciążowego. Gdy AC lub szacowana masa płodu są poniżej 10. centyla, dziecko jest małe jak na wiek ciążowy (SGA); powyżej 90. — duże jak na wiek ciążowy (LGA).

Ograniczenie wzrastania płodu to coś innego: dziecko nie osiąga własnego potencjału wzrastania, najczęściej dlatego, że łożysko nie nadąża. Wytyczne FIGO z 2021 roku przyjmują definicję z międzynarodowego konsensusu:

• Przed 32. tygodniem: AC lub szacowana masa płodu poniżej 3. centyla; albo brak lub odwrócenie przepływu w tętnicy pępowinowej; albo AC lub szacowana masa płodu poniżej 10. centyla razem z podwyższonym oporem w tętnicach macicznych lub tętnicy pępowinowej w badaniu dopplerowskim.
• Od 32. tygodnia: AC lub szacowana masa płodu poniżej 3. centyla; albo co najmniej dwa z tych trzech kryteriów: AC lub szacowana masa płodu poniżej 10. centyla, spadek o więcej niż dwa kwartyle między badaniami, nieprawidłowy wynik dopplerowski.

W tej definicji brakuje dwóch rzeczy i obie uspokajają. Nie ma w niej głowy ani kości udowej, a pojedynczy AC między 3. a 10. centylem sam w sobie nie wystarcza. FIGO pisze wprost, że większość małych dzieci jest konstytucjonalnie mała i zdrowa. Wysoki centyl działa tak samo, tylko odwrotnie: jeden duży pomiar to wynik do obserwacji, a duży AC lub wysoka szacowana masa płodu to powód, by sprawdzić cukrzycę ciążową, jeśli jeszcze tego nie zrobiono.

Szacowana masa płodu, która łączy wszystkie cztery pomiary, ma własną siatkę i większy margines błędu; piszemy o niej w artykule o centylach wzrastania płodu.

Dlaczego jedno USG może wprowadzić w błąd

Wiek ciążowy, z którym się porównuje

Centyl jest tyle wart, ile wiek ciążowy, dla którego go liczono, a tabela zmienia się szybko. Między 20+0 a 21+0 mediana obwodu głowy rośnie o 12,0 mm, ze 172,5 do 184,5 mm, czyli bardziej niż 9,5 mm dzielące medianę od 10. centyla w 20. tygodniu. Porównaj tę samą głowę z niewłaściwym tygodniem, a trafi do innego przedziału. Dlatego kalkulator pyta o wiek ciążowy z USG, które datowało ciążę, a międzynarodowe wytyczne mówią, że gdy wczesne USG ustaliło termin porodu, późniejsze badania go nie przesuwają.

Ułożenie dziecka i kształt głowy

Każdy pomiar wymaga dokładnego przekroju: głowy na wysokości wzgórz, brzucha tam, gdzie widać żołądek i żyłę wrotną, całej kości udowej. Gdy dziecko jest niekorzystnie ułożone albo pod koniec ciąży głowa jest nisko w miednicy, trudno o taki przekrój. Znaczenie ma też kształt głowy. Przy głowie długiej i wąskiej albo krótkiej i szerokiej BPD odbiega od wartości oczekiwanej dla wieku ciążowego, a obwód głowy pozostaje wiarygodny, dlatego przy nietypowym kształcie lekarze opierają się na HC.

Błąd pomiaru

Nawet przy dobrych obrazach dwóch doświadczonych ultrasonografistów mierzących to samo dziecko w 95% przypadków różni się nie więcej niż o 4,9% dla HC, 8,8% dla AC i 11,1% dla FL, jak pokazało badanie powtarzalności INTERGROWTH-21st. W 32. tygodniu 8,8% mediany AC to około 24 mm, większość odległości między 10. a 90. centylem. Dlatego gdy kolejne badanie ma ocenić, czy tempo wzrastania się zmieniło, zwykle wykonuje się je co najmniej trzy tygodnie po poprzednim: przy krótszym odstępie błąd pomiaru może udawać zmianę.

Z jakiej siatki centylowej korzysta Twój gabinet?

Nie ma jednej światowej siatki, a jej wybór zmienia odpowiedź. INTERGROWTH-21st to standard: opisuje, jak rosną dzieci zdrowych, dobrze odżywionych matek, a jego centyle pochodzą z 4321 ciąż niskiego ryzyka w ośmiu krajach, badanych co pięć tygodni. Siatka Hadlocka z 1991 roku, jedna z najczęściej używanych, powstała na podstawie danych 392 kobiet niskiego ryzyka z Teksasu, w większości białych. WHO ma własne siatki wzrastania płodu, a wiele krajów i szpitali korzysta z krajowych lub lokalnych.

Na krańcach się nie zgadzają. FIGO zauważa, że 10. centyl masy płodu według INTERGROWTH-21st leży niżej niż w większości innych siatek ultrasonograficznych, więc poniżej niego trafia mniej dzieci, i proponuje, by uniwersalne standardy stosować z lokalnie dostosowanymi progami. Ten sam pomiar może więc na dwóch siatkach wypaść na różnych centylach, choć z dzieckiem nic się nie zmieniło.

BPD ma jeszcze jeden haczyk. INTERGROWTH-21st mierzy go od zewnętrznej krawędzi czaszki z jednej strony do zewnętrznej krawędzi z drugiej; pierwotna metoda, wciąż używana z niektórymi siatkami, mierzy od krawędzi zewnętrznej do wewnętrznej. Dla tej samej głowy ta druga liczba jest nieco mniejsza, a różnica rośnie razem z głową, więc zmierzony tak BPD wypada w tej tabeli trochę za nisko.

Kiedy zadzwonić

Ruchy dziecka to jedyna rzecz na tej stronie, którą możesz obserwować sama między badaniami; nasz poradnik o liczeniu ruchów dziecka wyjaśnia, na co zwracać uwagę, a strona o ciśnieniu krwi i stanie przedrzucawkowym opisuje objawy alarmowe.

Najczęściej zadawane pytania

Biometria płodu w skrócie

Biometria płodu to BPD, HC, AC i FL mierzone przy każdym USG od 14. tygodnia. Według standardu INTERGROWTH-21st mediany w 20. tygodniu wynoszą 48,4, 172,5, 147,7 i 31,3 mm, a w 32. tygodniu 83,8, 294,4, 273,9 i 59,4 mm. Między 10. a 90. centylem dziecko jest odpowiednie do wieku ciążowego; poniżej 10. jest małe jak na ten wiek. Ograniczenie wzrastania definiuje się węziej, tak jak FIGO w 2021 roku za międzynarodowym konsensusem: AC lub szacowana masa płodu poniżej 3. centyla albo poniżej 10. z nieprawidłowym wynikiem dopplerowskim lub spadającymi centylami. Wiek ciążowy, ułożenie dziecka, kształt głowy i rozbieżność między badającymi rzędu 4,9–11,1% przesuwają pojedynczy wynik, a każda siatka umieszcza tę samą liczbę na innym centylu, więc liczy się dynamika między badaniami na jednej siatce.

Baby Novum to narzędzie informacyjne i do zapisywania danych, a nie wyrób medyczny, i nie stawia diagnoz ani nie prowadzi leczenia. We wszystkich kwestiach dotyczących Twojej ciąży rozmawiaj z lekarzem lub położną.

Czytaj dalej

Źródła

• Papageorghiou i wsp., The Lancet 2014 — Międzynarodowe standardy wzrastania płodu oparte na seryjnych pomiarach USG (INTERGROWTH-21st)
• INTERGROWTH-21st — Standardy wzrastania płodu: oficjalne tabele centyli i zalecane granice wieku ciążowego
• Melamed i wsp., FIGO 2021 — Zalecenia dotyczące badań przesiewowych, diagnostyki i postępowania w ograniczeniu wzrastania płodu
• Salomon i wsp., wytyczne praktyczne ISUOG 2019 — Ultrasonograficzna ocena biometrii i wzrastania płodu
• Sarris i wsp., Ultrasound in Obstetrics & Gynecology 2012 — Zmienność wewnątrz- i międzyobserwatorska pomiarów USG płodu
• Hadlock i wsp., American Journal of Roentgenology 1981 — Szacowanie wieku płodu: wpływ kształtu głowy na BPD
• Wong i wsp., Australasian Journal of Ultrasound in Medicine 2018 — BPD mierzony od krawędzi zewnętrznej do zewnętrznej i od zewnętrznej do wewnętrznej