Wysokość dna macicy tydzień po tygodniu

Wysokość dna macicy to odległość zmierzona centymetrem krawieckim od górnego brzegu spojenia łonowego do najwyżej położonego punktu macicy. Od połowy ciąży mierzy się ją podczas wizyt jako szybkie sprawdzenie, jak rośnie dziecko. Ta tabela wysokości dna macicy tydzień po tygodniu podaje normę w centymetrach dla każdego tygodnia od 16. do 41. według międzynarodowego standardu INTERGROWTH-21st, a kalkulator pod nią pokazuje, gdzie w tym zakresie wypada Twój pomiar.

Wyjaśniamy też, jak wygląda pomiar i od którego tygodnia się go wykonuje, dlaczego reguła „centymetry to tygodnie” pod koniec ciąży przestaje działać, co się dzieje, gdy wynik jest za mały lub za duży, i dlaczego nikt nie poda Ci normy obwodu brzucha.

Wysokość dna macicy w poszczególnych tygodniach ciąży: tabela

Poniżej znajduje się międzynarodowy standard wysokości dna macicy INTERGROWTH-21st, opublikowany w BMJ w 2016 roku. Powstał na podstawie 20 566 pomiarów u 4239 zdrowych, dobrze odżywionych kobiet z ośmiu krajów, wykonanych nierozciągliwym centymetrem odwróconym cyframi od osoby mierzącej, żeby nie mogła nieświadomie trafiać w oczekiwaną liczbę. Dlatego pokazuje, jak rośnie macica, gdy ciąża przebiega dobrze, a nie średnią z tego, co zdarzało się w jednym miejscu. Każdy wiersz to dokładny wiek ciążowy, zapisany tak jak w karcie ciąży: 28+0 oznacza 28 tygodni i 0 dni. 50. centyl (P50) to mediana. Między 10. a 90. centylem mieści się 8 na 10 zdrowych ciąż i to te dwie linie są zwykle granicami badania przesiewowego; 3. i 97. centyl wyznaczają skraje. INTERGROWTH-21st zaleca tabelę od 16. do 40. tygodnia, a wiersz dla 41. tygodnia oznacza jako ekstrapolowany. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników (PTGiP) opierają się na tym samym standardzie, ale Twoja poradnia może korzystać z innej siatki, więc przed porównywaniem liczb zapytaj, z której.

Źródło: standard wysokości dna macicy INTERGROWTH-21st (Papageorghiou i wsp., BMJ 2016;355:i5662), oficjalna tabela centyli © University of Oxford. Wiek ciążowy jest dokładny: 28+0 to 28 tygodni i 0 dni według karty ciąży. *Wartości od 40+1 do 41+0 są ekstrapolowane.

Sprawdź swój pomiar

Wpisz wiek ciążowy z karty ciąży i zmierzoną wysokość dna macicy w centymetrach. Kalkulator przelicza centyle na Twój dokładny dzień — 28+3 porównuje z 28 tygodniami i 3 dniami, bez zaokrąglania do pełnego tygodnia — i podświetla odpowiedni wiersz tabeli.

Jak czytać wynik: między 10. a 90. centylem leży typowy zakres. Poniżej 10. lub powyżej 90. centyla pomiar zwykle skłania do ponownego przyjrzenia się — powtórzenia na kolejnej wizycie albo USG oceniającego wzrastanie — a 3. i 97. centyl pokazują, jak daleko od zakresu wypada. Kalkulator niczego nie diagnozuje: pomiar centymetrem obarczony jest błędem rzędu centymetra lub więcej, a linia z kilku wizyt mówi więcej niż pojedynczy punkt.

Jak mierzy się wysokość dna macicy i od którego tygodnia?

Leżysz na plecach z pustym pęcherzem. Lekarz odnajduje górny brzeg spojenia łonowego i najwyżej położony punkt macicy, czyli dno macicy, i przykłada między nimi w linii prostej nierozciągliwy centymetr. W badaniu INTERGROWTH-21st centymetr do końca trzymano cyframi w dół, żeby osoba mierząca nie sugerowała się oczekiwaną liczbą, a każdy pomiar wykonywano dwukrotnie.

Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące ciąż powikłanych ograniczeniem wzrastania płodu (2020) zalecają ocenę wysokości dna macicy w ciążach niskiego ryzyka od 24. tygodnia i podają normy według INTERGROWTH-21st. Zaznaczają też, że na wynik wpływają masa ciała, liczba przebytych ciąż i doświadczenie osoby badającej, a u kobiet z przedciążowym BMI powyżej 35 lub dużymi mięśniakami macicy od tej oceny należy odstąpić. Brytyjskie wytyczne NICE również mówią o pomiarze od 24+0 tygodni, na każdej wizycie, nie częściej niż co dwa tygodnie, w ciąży pojedynczej, jeśli kobieta nie ma już regularnych USG oceniających wzrastanie. Gdzie pomiar mieści się wśród innych badań, pokazuje nasz harmonogram wizyt.

Nie wszędzie używa się centymetra: wysokość macicy można też oceniać palpacyjnie, względem punktów takich jak pępek. WHO w wytycznych z 2016 roku zaleca, by tam, gdzie przyjęta jest już jedna z tych metod, nie przechodzić na drugą, bo żadna nie dowiodła przewagi dla zdrowia dzieci.

Wysokość dna macicy a tydzień ciąży: czy centymetry to tygodnie?

W przybliżeniu i tylko w środku ciąży. Znana reguła, którą podaje na przykład Cleveland Clinic, mówi, że mniej więcej od 20. do 36. tygodnia wynik w centymetrach powinien różnić się od liczby tygodni najwyżej o 2 cm, czyli w 32. tygodniu wynosić od 30 do 34 cm. W porównaniu ze standardem INTERGROWTH-21st reguła sprawdza się dobrze mniej więcej do 32. tygodnia, a potem się rozjeżdża. Mediana rośnie nieco mniej niż o centymetr na tydzień i różnica się sumuje: 0,6 cm poniżej numeru tygodnia dla 32+0, 2,0 cm dla 40+0.

Dla 36+0 mediana wynosi 34,9 cm, ponad centymetr mniej niż numer tygodnia, a dla 40+0 — 38,0 cm. Wynik 36 cm w 40. tygodniu jest według reguły „o 4 cm za mały”, a jednak mieści się między 10. a 90. centylem standardu (35,4–40,5 cm), natomiast 41,5 cm w 40. tygodniu spełnia regułę, choć leży powyżej 95. centyla. Pod koniec ciąży lepszą wskazówką jest tabela, nie reguła.

Polskie rekomendacje podają własny próg: wynik mniejszy o 3 cm lub więcej od wieku ciążowego w tygodniach to wstępny sygnał możliwego ograniczenia wzrastania płodu i wskazanie do USG.

I jeszcze jedno w ostatnich tygodniach: według Cleveland Clinic po 36. tygodniu wysokość dna macicy może nieco spaść, gdy dziecko obniża się do miednicy, i wtedy sprawdza się, czy nie ma innych przyczyn. Linia, która przez kilka wizyt stoi w miejscu albo opada, to dokładnie to, co siatka ma wychwycić, więc wymaga takiej samej uwagi jak pojedynczy niski wynik.

Wynik za mały lub za duży: co dalej?

Pomiar poza oczekiwanym zakresem to powód, by przyjrzeć się jeszcze raz, a nie wyrok. Zalecenia NICE są stopniowane:

• Za mały: proponuje się USG oceniające wzrastanie i stan dziecka, a to, jak szybko, zależy od reszty sytuacji — szybciej, jeśli zauważasz też mniej ruchów dziecka albo masz podwyższone ciśnienie.
• Za duży: rozważa się USG oceniające wzrastanie.
• Linia, która się spłaszcza albo gwałtownie rośnie między wizytami, liczy się tak samo jak pojedynczy niski lub wysoki wynik: autorzy INTERGROWTH-21st wymieniają spadek lub przyspieszenie w poprzek centyli jako powód skierowania na USG.

Najczęściej USG znajduje zwyczajne wyjaśnienie. Przy zbyt małym wyniku Cleveland Clinic wymienia drobną budowę ciała lub silne mięśnie brzucha, mniej płynu owodniowego i dziecko, które już obniżyło się do miednicy — a także ograniczenie wzrastania płodu, które USG ma potwierdzić albo wykluczyć. Przy zbyt dużym: nieco błędnie wyliczony termin porodu, mięśniaki, większą masę ciała, ciążę bliźniaczą, wielowodzie, położenie miednicowe albo po prostu większe dziecko. Co zamiast tego mierzy USG, wyjaśnia nasz przewodnik po centylach wzrastania płodu, a skróty z opisu badania rozszyfrowuje strona o wynikach USG.

Jak dokładny jest pomiar centymetrem?

Wysokość dna macicy to pomiar przesiewowy, a jego błąd jest większy, niż sugeruje miejsce po przecinku. W badaniu INTERGROWTH-21st, z przeszkolonym personelem, stałym protokołem i bez pośpiechu, powtórzone pomiary tej samej osoby mieściły się w pasie o szerokości około 1,5 cm; we wcześniejszych badaniach taki pas między różnymi osobami badającymi wynosił około 6 cm. W badaniach obserwacyjnych centymetr wychwytywał od 17% do 93% dzieci, które później okazały się małe jak na wiek ciążowy.

Dowodów z badań z randomizacją jest niewiele. Przegląd Cochrane z 2015 roku znalazł tylko jedno takie badanie, obejmujące 1639 kobiet, porównujące centymetr z badaniem palpacyjnym brzucha: nie było różnicy w wykrywaniu zbyt słabego wzrastania, a jakość dowodów oceniono jako niską i bardzo niską. Dlatego wytyczne proszą o nanoszenie każdego pomiaru na siatkę: linia z kilku wizyt mówi więcej niż pojedynczy punkt, a na pytania, na które centymetr nie odpowie, odpowiada USG.

Czy istnieje norma obwodu brzucha?

Nie — i to uczciwa odpowiedź na krążące w sieci tabele „obwód brzucha w ciąży tydzień po tygodniu”. Obwód brzucha mierzy się dookoła brzucha na wysokości pępka. Obejmuje Twoją talię, więc zależy od budowy ciała, a nie tylko od ciąży, i nie ma dla niego międzynarodowego standardu: INTERGROWTH-21st publikuje standardy wysokości dna macicy i wzrastania dziecka, ale nie obwodu brzucha matki, a NICE zaleca mierzenie wysokości dna macicy, nie obwodu.

Zapisywanie obwodu i tak ma sens, jeśli chcesz śledzić, jak rośnie brzuch — porównuj go tylko ze swoimi wcześniejszymi wynikami. W opisie USG „AC” oznacza coś innego: obwód brzucha dziecka w milimetrach, o którym piszemy na stronie o wynikach USG. Jak zmienia się sam brzuch z tygodnia na tydzień, opisuje artykuł o tym, kiedy widać brzuch ciążowy.

Kiedy zadzwonić

Najczęściej zadawane pytania

Wysokość dna macicy w skrócie

Wysokość dna macicy to odległość mierzona centymetrem od górnego brzegu spojenia łonowego do górnego brzegu macicy. Według międzynarodowego standardu INTERGROWTH-21st jej mediana wynosi 23,8 cm dla 24+0, 27,7 cm dla 28+0, 31,4 cm dla 32+0, 34,9 cm dla 36+0 i 38,0 cm dla 40+0, a 10. i 90. centyl leżą około 2 cm poniżej i powyżej. Rekomendacje PTGiP zalecają pomiar w ciążach niskiego ryzyka od 24. tygodnia, a wynik mniejszy o 3 cm lub więcej od wieku ciążowego jest wskazaniem do USG. Reguła „tygodnie plus minus 2 cm” działa mniej więcej do 32. tygodnia, a pod koniec ciąży uznaje prawidłowe wyniki za małe. Wynik poniżej 10. lub powyżej 90. centyla prowadzi do ponownego pomiaru albo USG, nie do diagnozy, a pojedynczy pomiar może się mylić o centymetr lub więcej. Dla obwodu brzucha nie istnieje międzynarodowy standard.

Czytaj dalej

Źródła

• Papageorghiou i wsp., BMJ 2016;355:i5662 — międzynarodowe standardy wysokości dna macicy (INTERGROWTH-21st)
• INTERGROWTH-21st — standardy wysokości dna macicy: tabele centyli, University of Oxford
• NICE NG201 — opieka przedporodowa, zalecenia 1.2.30–1.2.32: monitorowanie wzrastania płodu
• WHO 2016 — zalecenia dotyczące opieki przedporodowej dla pozytywnego doświadczenia ciąży (zalecenie B.2.2)
• Przegląd Cochrane 2015 — pomiar wysokości dna macicy w wykrywaniu zaburzeń wzrastania płodu
• Cleveland Clinic — wysokość dna macicy (fundal height)

Baby Novum to narzędzie informacyjne i do zapisywania danych, a nie wyrób medyczny, i nie stawia diagnoz ani nie prowadzi leczenia. We wszystkich kwestiach dotyczących Twojej ciąży rozmawiaj z lekarzem lub położną.